SpaceX lanceert Googles eerste AI-satelliet: een concurrent voor de eigen plannen met datacenters in de ruimte

SpaceX heeft de eerste test gelanceerd van een idee dat het zelf ook wil claimen: AI-datacenters in de ruimte. Donderdag 1 oktober om 20.32 uur Nederlandse tijd vertrok een Falcon 9 vanaf Vandenberg Space Force Base in Californië met de deelvlucht Transporter-18. Tussen de 130 ladingen zat het eerste prototype van Project Suncatcher, het onderzoeksproject van Google om computers voor machine learning in een baan om de aarde te laten draaien.

Wat er werd gelanceerd

• De missie: Transporter-18, een van SpaceX' vaste deelvluchten, waarbij veel kleine satellieten van verschillende klanten één raket delen. SpaceX bevestigde later die dag dat alle satellieten waren losgelaten.
• Suncatcher: een prototype van Planet, het bedrijf dat de aarde fotografeert, samen met Google. Het test hoe Googles AI-modellen en zijn Tensor Processing Units (TPU's), de chips die Google voor AI ontwerpt, werken in de ruimte.
• Grootste klant: Planet was de grootste klant aan boord, en lanceerde ook een tweede Tanager-satelliet voor het meten van methaan en 18 SuperDove-satellieten voor aardobservatie.
• Overige: ladingen van onder meer Varda, Iceye, Satellogic en Starfish Space, waaronder proeven met het draadloos doorsturen van energie tussen ruimtevaartuigen.

Googles plan in het kort

Google beschreef Suncatcher voor het eerst in november 2025. Het idee: zwermen satellieten op zonne-energie met TPU's aan boord, onderling verbonden via laser. In een baan langs de grens van dag en nacht staan ze vrijwel altijd in de zon. Googles voorbeeldontwerp gebruikt 81 satellieten die dicht bij elkaar vliegen, op zo'n 650 km hoogte, binnen een cluster met een straal van 1 km.

Google had al voorwerk gedaan. In een labopstelling haalden de laserverbindingen in totaal 1,6 Tbps, en bij stralingstests doorstonden de Trillium-TPU's bijna drie keer de dosis die over een missie van vijf jaar wordt verwacht, voordat er geheugenfouten optraden. De volgende stap was volgens Google een leermissie met Planet, met twee prototypes uiterlijk begin 2027. Google rekende ook voor dat rekenkracht in de ruimte qua kosten kan concurreren met de energierekening van een datacenter op aarde als lanceerprijzen onder de 200 dollar per kilo zakken, mogelijk halverwege de jaren dertig.

SpaceX: vervoerder én concurrent

De lancering heeft een ironische kant. SpaceX is niet alleen de raketbouwer die Googles experiment vervoert; het heeft een eigen, veel grotere ambitie. Het bedrijf heeft de Amerikaanse telecomtoezichthouder FCC om toestemming gevraagd voor maximaal één miljoen satellieten als "datacenter in de ruimte". Die zouden tussen 500 en 2.000 km hoogte vliegen, op zonne-energie draaien en via laser verbonden zijn met het Starlink-netwerk. Volgens SpaceX hangt het plan af van een volledig herbruikbare Starship die de lanceerkosten verlaagt, en een planning is er niet.

Voorlopig wint SpaceX dus hoe dan ook: wie rekenkracht in de ruimte wil, heeft een raket nodig, en SpaceX vliegt de meeste daarvan.

De link met Tesla

De band met Tesla loopt via de datacenters op aarde. AI-rekenkracht op de grond wordt beperkt door stroom, en dat heeft Tesla's Megapack-batterijen populair gemaakt bij bouwers van datacenters. Musks eigen AI-bedrijf, nu onderdeel van SpaceX, gaf volgens het beursprospectus van SpaceX tussen 2024 en april 2026 ongeveer 699 miljoen dollar uit aan Megapacks voor de Colossus-locaties.

Als rekenwerk ooit naar de ruimte verhuist, rechtstreeks gevoed door de zon, kan een deel van die vraag verschuiven weg van batterijen op de grond. Dat is een vraag voor de lange termijn: volgens Google zelf worden de kosten pas halverwege de jaren dertig vergelijkbaar. Tot die tijd heeft elk AI-datacenter op aarde stroom nodig, en vaak opslag. En als kleine aandeelhouder in SpaceX profiteert Tesla indirect als rekenen in de ruimte wél van de grond komt.

Waar je op moet letten

• De eerste resultaten van het Suncatcher-prototype, en of Google bevestigt dat zijn TPU's in de ruimte werken.
• De voortgang van SpaceX' FCC-aanvraag voor datacenters in de ruimte.
• De weg van Starship naar volledige herbruikbaarheid, waar beide plannen van afhangen.