Project Crystal Sun: Tesla's zonnecelfabriek van 10,1 miljard dollar, en hoe het er nu voor staat

Tesla wil zonnepanelen maken op een schaal die het nooit eerder heeft gehaald. Het duidelijkste signaal daarvan is Project Crystal Sun: een voorgestelde fabriek voor zonnecellen en -panelen van 10,1 miljard dollar in Fort Bend County, ten zuidwesten van Houston in Texas. Het is nog geen uitgemaakte zaak, maar in september zette het plan een stap vooruit. En in zijn nieuwste kwartaalverslag schrijft Tesla dat het zijn productie uitbreidt naar zonnecellen.

Wat Tesla voorstelt

• Investering: zo'n 10,1 miljard dollar tussen 2026 en 2028, waarvan ongeveer 1,5 miljard voor grond en gebouwen en 8,6 miljard voor machines. De uitgaven lopen elk jaar op, tot ongeveer 4,5 miljard dollar in 2028.
• Locatie: ongeveer 1.235 hectare onbebouwde grond bij Richmond, Texas, in het schooldistrict Lamar Consolidated.
• Wat er gemaakt wordt: alles in één fabriek, van siliciumblokken (ingots) en wafers tot zonnecellen en complete panelen. Dat is veel meer dan het in elkaar zetten van panelen, wat Tesla nu doet.
• Banen: 9.712 vaste voltijdbanen, met een jaarlijkse loonsom van zo'n 1,3 miljard dollar in 2033, volgens Tesla's aanvraag.
• Planning: commerciële productie vanaf het eerste kwartaal van 2029.

De cijfers komen uit Tesla's aanvraag voor het Texaanse JETI-programma (Jobs, Energy, Technology and Innovation). Dat geeft bedrijven tien jaar lang een plafond op een deel van hun onroerendgoedbelasting. De aanvraag werd in juli ondertekend en kwam op 6 augustus naar buiten.

Wat er sindsdien gebeurde

Op 15 september stemde het bestuur van schooldistrict Lamar CISD unaniem in met de belastingkorting. Tesla kan daardoor tien jaar minder schoolbelasting betalen, al draagt het nog wel bij aan de aflossing van de schulden van het district. Een deel van de bewoners had het bestuur gevraagd om nee te zeggen, vanwege vervuiling, verkeer en de druk op wegen en voorzieningen. Het project heeft nog goedkeuring van de staat Texas nodig.

Tesla heeft zich nog niet aan de locatie verbonden. Het bedrijf vergelijkt Fort Bend County met een plek in een andere, niet genoemde staat, en zegt dat Texas zonder belastingvoordeel minder aantrekkelijk is. Electrek wijst erop dat zulke aanvragen vaak deel zijn van een onderhandeling en dat er lang niet altijd een fabriek van komt.

Tesla's eigen woorden wijzen wel dezelfde kant op. In het kwartaalverslag (10-Q) over het derde kwartaal schrijft Tesla dat het zijn productie uitbreidt met chips en zonnecellen. In de update voor aandeelhouders staat zonne-energie tussen de meerjarige projecten waarvan de opbouw van capaciteit al loopt.

De ambitie van 100 GW

Het project past bij een doel dat Elon Musk in januari 2026 in Davos noemde: in ongeveer drie jaar zo'n 100 GW per jaar aan zonnepanelenproductie in de Verenigde Staten opbouwen voor Tesla en SpaceX. Berichten verschillen over de vraag of dat voor beide bedrijven samen geldt of voor elk afzonderlijk. Hoe dan ook is het gigantisch. In de hele VS wordt per jaar een paar tientallen gigawatt aan zonnepanelen geplaatst. Tesla's fabriek in Buffalo, New York, zou ooit 10 GW per jaar halen en kwam daar nooit bij in de buurt. In maart meldden media dat Tesla in gesprek was over de aankoop van 2,9 miljard dollar aan productiemachines van Chinese leveranciers.

Waarom Tesla dit wil

Stroom is de grootste beperking geworden voor AI-datacenters, en Tesla verkoopt nu al recordaantallen Megapacks aan die sector. Met eigen, goedkope zonnepanelen naast die batterijen kan Tesla complete energiecentrales aanbieden. Productie in de VS helpt bovendien tegen importheffingen op zonne-energieproducten, en geeft recht op federale belastingvoordelen voor fabrieken, die ook in de aanvraag worden genoemd.

Waar je op moet letten

• Goedkeuring van de JETI-aanvraag door de staat Texas, en de definitieve locatiekeuze van Tesla.
• Of de Chinese machines op tijd geëxporteerd en geïnstalleerd kunnen worden.
• Een capaciteitscijfer: Tesla heeft nog niet gezegd hoeveel gigawatt Crystal Sun zou moeten maken.